Ondanks dat de deadline voor de implementatie van de Europese Richtlijn ter Bescherming van klokkenluiders van 17 december 2021 alweer een half jaar geleden is verlopen, zit er nog niet veel schot in het wetgevingstraject in Nederland. Wij verwachten dat dit de komende maanden gaat veranderen. De huidige Minister van Binnenlandse Zaken, Hanke Bruins Slot, die begin 2022 is aangetreden, heeft beloofd dat zij vóór de zomervakantie een gewijzigd wetsvoorstel zal indienen. Ook gaf ze aan dat ze geen boete van de Europese Commissie wenst te ontvangen. Dan mag ze wel opschieten!
Mevrouw Bruins Slot gaf dit aan tijdens het debat met de Tweede Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken op 21 april j.l. De commissie had de minister al eerder verzocht of deze de evaluatie van de Wet Huis voor klokkenluiders wilt meenemen in het nieuwe wetsvoorstel. De vorige minister had daar geen oren naar, omdat ze bang was de deadline van de Europese Commissie te missen. De huidige minister lijkt hier wel voor open te staan.
Daarnaast heeft het Kamerlid Pieter Omtzigt een initiatiefnota ingediend met 15 suggesties voor verbeteringen die zowel door de Minister als door een aantal andere fracties met lof is ontvangen. De minister gaf aan dat zij haar reactie op de initiatiefnota en de volgende nota van wijziging tegelijkertijd naar de Kamer wil sturen.
Tijdens het debat bleek duidelijk, dat meerdere fracties graag zien dat een melder ook bescherming krijgt als deze een serieuze misstand meldt, en niet alleen als er sprake is van een misstand met maatschappelijk belang of een mogelijke inbreuk op de EU-wetgeving. Andere verbeteringen die meerdere fracties aankaartten waren de mogelijkheid tot anoniem melden en de ondersteuning van klokkenluiders. De minister heeft aangegeven hiermee aan de slag te gaan.
Zo is er op 1 januari 2022 een pilot van start gegaan met betrekking tot mediation en juridische ondersteuning van klokkenluiders bij de rijksoverheid. Waarschijnlijk volgt binnenkort ook een pilot op het gebied van psychosociale ondersteuning. Het zal nog even duren voordat deze pilots geëvalueerd kunnen worden. Dat betekent dat er op termijn nog een tweede wetswijziging zal komen. De minister wil namelijk ook voorkomen dat Nederland een boete krijgt van de Europese Commissie vanwege de te late implementatie van de richtlijn. De Europese Commissie gaat zich hier in september al over buigen.
Al met al was het debat op 21 april constructief van aard, waarbij de minister aangaf open te staan voor suggesties vanuit het parlement. Een nadeel daarvan is dat we nu iets minder goed kunnen voorspellen hoe de nieuwe wet eruit gaat zien. Maar hopelijk betekent het ook dat we kunnen uitkijken naar een betere wet, met een betere bescherming van klokkenluiders.
Overigens adviseren wij organisaties sowieso om meldingen van mogelijke overtredingen van wet- en regelgeving of de gedragscode aan te moedigen, te faciliteren en te onderzoeken, om melders te beschermen en om anoniem melden te faciliteren; het staat organisaties altijd vrij om meer bescherming te bieden dan het wettelijke minimum. Wat dat betreft hoeft er niet op de nieuwe wetgeving gewacht te worden.
Wilt u een second opinion op uw meldprocedure? Neem dan contact met ons op.
