De Landelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen en het Huis voor Klokkenluiders hebben samen een brochure uitgegeven over de rol van de vertrouwenspersoon in de meldprocedure. Een prima initiatief, maar bij het einde plaatsen we nog een vraagteken.
De Landelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen en het Huis voor Klokkenluiders hebben samen, elk op hun eigen website, de brochure ‘De vertrouwenspersoon in de meldprocedure’ gepubliceerd.
De brochure begint goed. In de Wet bescherming klokkenluiders (Wbk) staat dat een melder een adviseur in vertrouwen mag raadplegen. Dat kan de vertrouwenspersoon zijn. Maar het mag ook iemand anders zijn, zoals een advocaat, iemand van de vakbond, een collega of een familielid.
Daarnaast moet in de meldprocedure aangegeven worden welke onafhankelijke functionaris de melding ontvangt en welke onafhankelijke functionaris(sen) de melding opvolgt/opvolgen. Volgens de brochure is het niet de bedoeling dat de vertrouwenspersoon het meldpunt is. Wel kan de vertrouwenspersoon meldingen doorgeven aan het meldpunt. Dat lijkt ons juist.
De EU-richtlijn, waar de Wbk op is gebaseerd, is wat dit betreft duidelijker. Daarin staat dat er een onpartijdige persoon of afdeling aangewezen moet worden die bevoegd is voor de opvolging van de meldingen en die dezelfde persoon of afdeling kan zijn die de meldingen ontvangt, en die communicatie met de melder zal onderhouden en deze zo nodig nadere informatie zal vragen en feedback zal geven. Uit de recitals bij de richtlijn staat verder dat de personen die de meldingen ontvangen en opvolgen onafhankelijk moeten zijn en geen belangenconflicten mogen hebben. Aangezien de vertrouwenspersoon de melder ondersteunt, is de vertrouwenspersoon echter per definitie niet onpartijdig en daardoor ook geen geschikt meldpunt.
Paragraaf 2.2 van de brochure is helaas iets minder duidelijk. Kan de vertrouwenspersoon een onafhankelijke functionaris in de meldprocedure zijn? In deze paragraaf staat vooral dat de vertrouwenspersoon zich niet mag bemoeien met de opvolging; dat is duidelijk. Maar ons inziens is het antwoord op de vraag onomwonden: Nee!
Pak er anders ook de handreiking van de Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld Mariëtte Hamer, eens bij. Ook daarin staat dat de vertrouwenspersoon niet het meldpunt moet zijn.
Helaas is het niet het enige punt waarop de Wbk minder duidelijk is dan de EU-richtlijn. Zie ook onze bijdrage aan het consultatieproces van de EU-richtlijn.
Meer weten? Volg onze cursus Wet bescherming klokkenluiders in de praktijk. Of stel ons aan als onafhankelijke coördinator. Tientallen organisaties gingen je voor. Je kunt hier een offerte aanvragen. Je kunt ons ook e-mailen (info@deintegriteitscoordinator.nl) of bellen (010-2134580).
