“Negen op de 10 klokkenluiders ervaren benadeling”, aldus het Huis voor Klokkenluiders bij de lancering van hun jaarverslag over 2025. Dit insinueert dat je maar beter geen klokkenluider kunt worden. Klopt dat wel? Volgens ons niet!
Onlangs publiceerde het Huis voor Klokkenluiders (het Huis) het jaarverslag over 2025. In 2025 namen 697 mensen, die een misstand op hun werk vermoedden, contact op met het Huis voor advies. Een flinke stijging ten opzichte van 2024. Sinds de inwerkingtreding van de Wet bescherming klokkenluiders weten steeds meer mensen het Huis te vinden. Bij de oprichting van het Huis in 2016 kwamen er 531 adviesaanvragen binnen. Dit daalde naar 208 in 2021. Sindsdien zien we jaarlijks weer een toename naar nu dus 697 adviesverzoeken. Weten steeds meer mensen het Huis te vinden en krijgen ze daar goed advies? Van wat wij in onze praktijk hierover horen kan dat kloppen, hoewel er nog verbetering mogelijk is.
Volgens het jaarverslag geeft bijna 90% van die 697 mensen aan dat ze benadeeld worden. Kun je dus maar beter niet de klok luiden? Wij praten ons al jaren de blaren op de tong om dit beeld recht te zetten. Hierbij wat berekeningen uit de losse pols. Of op de spreekwoordelijke achterkant van een bierviltje.
De Nederlandse beroepsbevolking telt 10,3 miljoen mensen. Volgens softwareprovider Navex komen er in Europa ongeveer 0,67 meldingen per 100 medewerkers per jaar binnen. Dat strookt met onze ervaring en dat zouden dan 69.010 meldingen per jaar moeten zijn. Zo’n 0,87 procent van deze melders geeft volgens Navex in Europa aan dat er sprake is van benadeling. Ook dat kan wel eens kloppen en dat zouden er dan 600 moeten zijn. Oftewel: elke melder die benadeeld wordt weet het Huis te vinden!
Dit is natuurlijk geen wetenschappelijk verantwoorde berekening. Maar het is wel onze ervaring dat veruit de meeste klokkenluiders helemaal niet benadeeld worden. En we doen dit werk nu al zo’n 20 jaar. Dat wil niet zeggen dat ze allemaal gelijk krijgen, zeker niet, dus ze zijn niet altijd tevreden, maar melders worden zelden benadeeld als gevolg van het doen van een melding.
In de pers zien we vooral de meldingen die niet goed behandeld worden. Daardoor kan de indruk ontstaan dat je maar beter niet kunt melden. Dit beeld moet, ons inziens, behoorlijk genuanceerd worden. Blijf dus vooral melden!
Het laatste deel van het jaarverslag staat in schril contrast tot het eerste deel. In 2025 heeft de afdeling Onderzoek van het Huis slechts 29 nieuwe toetsen uitgevoerd m.b.t. de bejegening van melders. De afgelopen 10 jaar heeft men ongeveer 1 keer per jaar een onderzoeksrapport hierover gepubliceerd. Hoe zit dat dan met al die andere mensen? Worden die wel effectief beschermd?
Het percentage benadeelde melders is klein en ligt vermoedelijk rond de 1%. Maar benadeling als gevolg van een melding zou natuurlijk helemaal niet voor moeten komen. Hoe kan dat bereikt worden? Zie ook onze reactie op de consultatie van de EU over de richtlijn ter bescherming van klokkenluiders met een aantal ideeën. Tipje van de sluier:
- Verplicht werkgevers om anonieme meldkanalen te lanceren. Immers, als je niet weet wie de melder is, dan kun je die ook niet benadelen.
- Geef het Huis effectieve toezichthoudende en sanctionerende bevoegdheden.
Beide elementen staan al in de Wet bescherming klokkenluiders, maar opeenvolgende regeringen hebben de inwerkingtreding van deze, door het parlement aangenomen amendementen op de wet, helaas uitgesteld. Het ministerie heeft aangekondigd dat ze rond de zomer met een aangepast wetsvoorstel gaat komen. Wij zijn benieuwd!
Meer weten? Volg ons op LinkedIn of neem een abonnement op onze nieuwsbrief.
